Corsi › Analisi Matematica 1 › 5. Funzioni elementari
Esercizio 23
Testo (Lezione 10, esercizio 4 del foglio). Risolvere l'equazione
2 ∣ x + 1 ∣ + 1 = e 3 log 2 + 2 x 2^{|x+1| + 1} = e^{3 \log 2 + 2x} 2 ∣ x + 1∣ + 1 = e 3 l o g 2 + 2 x
(qui log = ln \log = \ln log = ln , logaritmo in base e e e ).
Passo 0: la regola d'oro
Quando in un'equazione (o disequazione) compaiono esponenziali con basi diverse (2 2 2 ed e e e ), prima di tutto si porta tutto nella stessa base . Conviene la base e e e , usando a t = e t ln a a^t = e^{t \ln a} a t = e t l n a Ogni esponenziale si riscrive in base e e e : a t = e ln ( a t ) = e t ln a a^t = e^{\ln(a^t)} = e^{t \ln a} a t = e l n ( a t ) = e t l n a .Esponenziale e logaritmo → .
Passo 1: stessa base
2 ∣ x + 1 ∣ + 1 = e ln ( 2 ∣ x + 1 ∣ + 1 ) = e ( ∣ x + 1 ∣ + 1 ) ln 2 2^{|x+1| + 1} = e^{\ln\left(2^{|x+1|+1}\right)} = e^{(|x+1| + 1)\ln 2} 2 ∣ x + 1∣ + 1 = e l n ( 2 ∣ x + 1∣ + 1 ) = e ( ∣ x + 1∣ + 1 ) l n 2
L'equazione diventa
e ( ∣ x + 1 ∣ + 1 ) ln 2 = e 3 ln 2 + 2 x e^{(|x+1| + 1)\ln 2} = e^{3\ln 2 + 2x} e ( ∣ x + 1∣ + 1 ) l n 2 = e 3 l n 2 + 2 x
Passo 2: uguagliare gli esponenti
e X 1 = e X 2 ⟺ X 1 = X 2 e^{X_1} = e^{X_2} \iff X_1 = X_2 e X 1 = e X 2 ⟺ X 1 = X 2 , perché l'esponenziale è iniettivaPunti diversi hanno immagini diverse: se due potenze di e e e sono uguali, gli esponenti sono uguali.Funzioni iniettive, suriettive e inverse → (è strettamente crescente). Quindi
( ∣ x + 1 ∣ + 1 ) ln 2 = 3 ln 2 + 2 x (|x + 1| + 1)\ln 2 = 3\ln 2 + 2x ( ∣ x + 1∣ + 1 ) ln 2 = 3 ln 2 + 2 x
Passo 3: togliere il modulo
Per la definizione del modulo∣ t ∣ = t \lvert t \rvert = t ∣ t ∣ = t se t ≥ 0 t \ge 0 t ≥ 0 , ∣ t ∣ = − t \lvert t \rvert = -t ∣ t ∣ = − t se t < 0 t < 0 t < 0 .Valore assoluto (modulo) → : ∣ x + 1 ∣ = x + 1 |x + 1| = x + 1 ∣ x + 1∣ = x + 1 se x ≥ − 1 x \ge -1 x ≥ − 1 , ∣ x + 1 ∣ = − ( x + 1 ) |x+1| = -(x+1) ∣ x + 1∣ = − ( x + 1 ) se x < − 1 x < -1 x < − 1 . Due casi.
Caso 1: x ≥ − 1 x \ge -1 x ≥ − 1
( x + 1 + 1 ) ln 2 = 3 ln 2 + 2 x ⟺ x ln 2 + 2 ln 2 = 3 ln 2 + 2 x ⟺ x ( ln 2 − 2 ) = ln 2 (x + 1 + 1)\ln 2 = 3\ln 2 + 2x \iff x\ln 2 + 2\ln 2 = 3\ln 2 + 2x \iff x(\ln 2 - 2) = \ln 2 ( x + 1 + 1 ) ln 2 = 3 ln 2 + 2 x ⟺ x ln 2 + 2 ln 2 = 3 ln 2 + 2 x ⟺ x ( ln 2 − 2 ) = ln 2
x 1 = ln 2 ln 2 − 2 = − ln 2 2 − ln 2 x_1 = \frac{\ln 2}{\ln 2 - 2} = -\frac{\ln 2}{2 - \ln 2} x 1 = ln 2 − 2 ln 2 = − 2 − ln 2 ln 2
È accettabile? Serve x 1 ≥ − 1 x_1 \ge -1 x 1 ≥ − 1 , cioè − ln 2 2 − ln 2 ≥ − 1 ⟺ ln 2 2 − ln 2 ≤ 1 -\frac{\ln 2}{2 - \ln 2} \ge -1 \iff \frac{\ln 2}{2 - \ln 2} \le 1 − 2 − l n 2 l n 2 ≥ − 1 ⟺ 2 − l n 2 l n 2 ≤ 1 . Il denominatore è positivo (ln 2 < ln e = 1 < 2 \ln 2 < \ln e = 1 < 2 ln 2 < ln e = 1 < 2 , perché 2 < e 2 < e 2 < e e ln \ln ln è crescenteSe a < b a < b a < b allora ln a < ln b \ln a < \ln b ln a < ln b : il logaritmo in base e > 1 e > 1 e > 1 conserva l'ordine. ), quindi moltiplicando: ln 2 ≤ 2 − ln 2 ⟺ 2 ln 2 ≤ 2 ⟺ ln 2 ≤ 1 \ln 2 \le 2 - \ln 2 \iff 2\ln 2 \le 2 \iff \ln 2 \le 1 ln 2 ≤ 2 − ln 2 ⟺ 2 ln 2 ≤ 2 ⟺ ln 2 ≤ 1 , vero. x 1 x_1 x 1 è soluzione.
Numericamente ln 2 ≈ 0 , 6931 \ln 2 \approx 0{,}6931 ln 2 ≈ 0 , 6931 , quindi x 1 ≈ − 0 , 6931 1 , 3069 ≈ − 0 , 530 x_1 \approx -\frac{0{,}6931}{1{,}3069} \approx -0{,}530 x 1 ≈ − 1 , 3069 0 , 6931 ≈ − 0 , 530 .
Caso 2: x < − 1 x < -1 x < − 1
( − x − 1 + 1 ) ln 2 = 3 ln 2 + 2 x ⟺ − x ln 2 = 3 ln 2 + 2 x ⟺ − x ( 2 + ln 2 ) = 3 ln 2 (-x - 1 + 1)\ln 2 = 3\ln 2 + 2x \iff -x\ln 2 = 3\ln 2 + 2x \iff -x(2 + \ln 2) = 3 \ln 2 ( − x − 1 + 1 ) ln 2 = 3 ln 2 + 2 x ⟺ − x ln 2 = 3 ln 2 + 2 x ⟺ − x ( 2 + ln 2 ) = 3 ln 2
x 2 = − 3 ln 2 2 + ln 2 ≈ − 2 , 079 2 , 693 ≈ − 0 , 772 x_2 = -\frac{3\ln 2}{2 + \ln 2} \approx -\frac{2{,}079}{2{,}693} \approx -0{,}772 x 2 = − 2 + ln 2 3 ln 2 ≈ − 2 , 693 2 , 079 ≈ − 0 , 772
È accettabile? Servirebbe x 2 < − 1 x_2 < -1 x 2 < − 1 , cioè 3 ln 2 2 + ln 2 > 1 ⟺ 3 ln 2 > 2 + ln 2 ⟺ 2 ln 2 > 2 ⟺ ln 2 > 1 \frac{3\ln 2}{2 + \ln 2} > 1 \iff 3\ln 2 > 2 + \ln 2 \iff 2\ln 2 > 2 \iff \ln 2 > 1 2 + l n 2 3 l n 2 > 1 ⟺ 3 ln 2 > 2 + ln 2 ⟺ 2 ln 2 > 2 ⟺ ln 2 > 1 : falso . x 2 x_2 x 2 non è soluzione (la prof lo lascia da verificare: "fate voi").
Risultato
x = − ln 2 2 − ln 2 ≈ − 0 , 530 x = -\frac{\ln 2}{2 - \ln 2} \approx -0{,}530 x = − 2 − ln 2 ln 2 ≈ − 0 , 530
Verifica numerica: con x ≈ − 0 , 5304 x \approx -0{,}5304 x ≈ − 0 , 5304 : a sinistra ∣ x + 1 ∣ + 1 ≈ 1 , 4696 |x + 1| + 1 \approx 1{,}4696 ∣ x + 1∣ + 1 ≈ 1 , 4696 e 2 1 , 4696 ≈ 2 , 770 2^{1{,}4696} \approx 2{,}770 2 1 , 4696 ≈ 2 , 770 ; a destra 3 ln 2 + 2 x ≈ 2 , 0794 − 1 , 0608 = 1 , 0186 3\ln 2 + 2x \approx 2{,}0794 - 1{,}0608 = 1{,}0186 3 ln 2 + 2 x ≈ 2 , 0794 − 1 , 0608 = 1 , 0186 ed e 1 , 0186 ≈ 2 , 769 e^{1{,}0186} \approx 2{,}769 e 1 , 0186 ≈ 2 , 769 ✓.
Errori comuni
Uguagliare gli esponenti con basi diverse (∣ x + 1 ∣ + 1 = 3 log 2 + 2 x |x+1| + 1 = 3\log 2 + 2x ∣ x + 1∣ + 1 = 3 log 2 + 2 x ): sbagliato, prima si porta tutto alla stessa base.
Non controllare se le soluzioni rispettano la condizione del caso (x ≥ − 1 x \ge -1 x ≥ − 1 oppure x < − 1 x < -1 x < − 1 ).
Precedente Esercizio 22 - antimmagine di [0,+∞) con radici Successiva Esercizio 24 - disequazione con il coseno iperbolico